konferencje     ma這polanie roku     podarujmy dzieciom lato     wsp鏊nota ma這polska    
       
WR蚙 DO LISTY BIOGRAM紟 
Krzysztof Penderecki
By rok 1959. Zwi您ek Kompozytor闚 Polskich og這si w豉郾ie konkurs dla m這dych kompozytor闚. 26-letni d瑿iczanin Krzysztof Penderecki, absolwent krakowskiej Pa雟twowej Wy窺zej Szko造 Muzycznej, wysia na niego trzy utwory. Ka盥y opatrzy osobnym god貫m, licz帷, 瞠 cho jeden spotka si z uznaniem jury. Werdykt zaskoczy wszystkich, z sam komisj w陰cznie. Po otwarciu kopert z nazwiskami okaza這 si, 瞠 nagrodzony pierwsz nagrod utw鏎, a tak瞠 kompozycje kt鏎ym przyznano r闚norz璠ne drugie miejsca, s autorstwa tego samego tw鏎cy. Do dzi, cho od tego czasu min窸o 45 lat, 瘸den inny kompozytor nie mia takiego entree.

Kompozycja, kt鏎 jury nagrodzi豉 I miejscem, wesz豉 tego samego roku do programu presti穎wego festiwalu "Warszawska Jesie", toruj帷 tym samym drog do dalszych sukces闚 Pendereckiego. By造 to "Strofy", utw鏎 na sopran, g這s recytuj帷y i dziesi耩 instrument闚. Kompozycja nowatorska, oparta na technice serialnej, wykraczaj帷a poza dotychczasowe zasady budowy frazy i formy. To dzi瘯i niej uznano go za przedstawiciela, a potem guru awangardy. Jego kompozycje szokowa造, niekt鏎ych s逝chaczy nawet oburza造. Poszukiwa bowiem nowych mo磧iwo軼i wydobywania d德i瘯u, odkrywa nieznane dot康 barwy i brzmienia. Najlepszym przyk豉dem jest m.in. napisany w 1960 r. , tren "Ofiarom Hiroszimy", rozpisany a na 52 instrumenty smyczkowe, w kt鏎ym wykorzysta najwy窺ze mo磧iwe do wydobycia d德i瘯i, w tym m.in. uderzanie i pocieranie smyczkiem r騜nych cz窷ci instrumentu. Entuzja軼i jego muzyki mogli te s逝cha szmer闚, szept闚, syk闚, gwizd闚, a tak瞠 syreny alarmowej i stukotu maszyny do pisania.

W 1966 r., po latach eksperyment闚 i poszukiwa, stworzy monumentalne dzie這 na miar swego geniuszu: "Pasj wed逝g 鈍. ㄆkasza". Dramatyczn muzyczn opowie嗆 o pot篹nym 豉dunku ekspresji, maestrii i kunsztu. "Pasja" wynios豉 go na szczyty 鈍iatowej popularno軼i. Po niej przysz造 kolejne kompozycje: "Dies Irae", "Jutrznia", "Magnificat", "Te Deum", "Polskie Requiem", "Przebudzenie Jakuba" na orkiestr, "I i II Symfonia", "Koncert" skrzypcowy, dwa koncerty wiolonczelowe, "Koncert" na alt闚k i orkiestr, orkiestrowa "Passacaglia". Zadziwi tym swoj publiczno嗆 przywyk陰 do nowatorskich brzmie. Zwrot ku tego rodzaju tw鏎czo軼i, bliskiej tradycji i kultu religijnego, odczytywany by jednak z mieszanymi odczuciami. Zacz皻o go oskar瘸 o koniunkturalizm, 瞠 ostentacyjne manifestowanie katolicyzmu ma nieczyste pod這瞠 i jest obliczone na zainteresowanie s逝chaczy i zachodnich mened瞠r闚.

Inne utwory k豉d造 r闚nocze郾ie kres tym pos康zeniom. Opera "Diab造 z Loudun" 軼i庵n窸a na niego lawin krytyki i to m.in. zagranic. Cz窷 katolickich i ewangelickich 鈔odowisk oskar篡豉 go obrazoburstwo i antyreligijno嗆. Tak瞠 w Polsce niech皻nie przyj皻o ten rozdzia tw鏎czo軼i Pendereckigo, kt鏎y uzupe軟iaj ponadto "Raj utracony", "Czarna maska" i "Ubu kr鏊". Ko軼i馧 rezerw t zachowa przez d逝gie lata, pomimo wielu przyja幡i 陰cz帷ych kompozytora z hierarchami katolickimi, na czele z kardyna貫m Stefanem Wyszy雟kim. Nigdy te nie zwr鏂i si do niego z pro軸 o napisanie utworu, a gdy skomponowa "Agnus Dei" zablokowano jego wykonanie podczas uroczysto軼i pogrzebowych kard. Wyszy雟kiego.

Opr鏂z wspomnianych dzie, w dorobku instrumentalnym Pendereckigo znajduj m.in.: Symfonia I (1972), II (1980), III (1995), IV (1989), V (1992); I koncert skrzypcowy (dla Isaaka Sterna, 1977), II Koncert wiolonczelowy (dla M軼is豉wa Rostropowicza, 1983), Koncert na flet i orkiestr kameraln (dla Jean-Pierre'a Rampala, 1992), Sinfonietta per archi (1992), Metamorphosen, II Koncert skrzypcowy (dla Anne-Sophie Mutter, 1992-1995).

W ostatnim dziesi璚ioleciu Krzysztof Penderecki uko鎍zy dwa utwory oratoryjne: Siedem bram Jerozolimy w 1996 (zam闚iony dla uczczenia jubileuszu 3000-lecia miasta) oraz Credo (prawykonanie w lipcu 1998 podczas Orego雟kiego Festiwalu Bachowskiego pod dyrekcj Helmuta Rillinga). W maju 2002 roku w s造nnej nowojorskiej Carnegie Hali odby這 si prawykonanie Koncertu Fortepianowego. Solist by Emanuel Ax. W roku 1972 Krzysztof Penderecki rozpocz掖 karier jako dyrygent, prowadz帷 najwi瘯sze orkiestry 鈍iata (m.in. Monachijsk Orkiestr Filharmoniczn, Norddeutscher Rundfunk Orchester w Hamburgu, Mitteldeutscher Rundfunk Sinfonie Orchester w Lipsku, NHK w Tokio, Osaka Philharmonic, London Symphony Orchestra, Sinfonia Varsovia, Philadelphia Orchestra, New York Philharmonic).

Swej wiedzy i talentu nigdy nie skrywa wy陰cznie dla siebie. Ju u pocz徠ku swej kariery by nauczycielem akademickim. Akademii Muzycznej w Krakowie, a w 1972 r., maj帷 39 lat zosta jej rektorem. Piastowa t funkcj 25 lat, co w dzisiejszych czasach jest ewenementem.

By te wyk豉dowc w Yoikwang Hochschule fur Music w Essen i profesorem Yale University School of Music. Krakowski kompozytor jest r闚nie cz這nkiem wielu towarzystw naukowych, m.in. Royal Academy of Music w Londynie, Akademie der Kunste w Berlinie, Academia Nacional de Bellas Artes w Buenos Aires, Academie Internationale de Philosophie et de l'Art w Bernie, Polskiej Akademii Umiej皻no軼i oraz Royal Irish Academy of Music w Dublinie.
WR蚙 DO LISTY BIOGRAM紟 



                           Stowarzyszenie Gmin i Powiat闚 Ma這polski